معلم چو آمد بنا گه کلاس

                چو شهری فروخفته خاموش شد

سخنهای ناگفته کودکان

                     به لب نارسیده فراموش شد

معلم زکار مداوم مدام

                 غضبناک و فرسوده و خسته بود

جوان بود و در عنفوان شباب

                  جوانی از او رخت بر بسته بود

سکوت کلاس غم آلود را

                      صدای درشت معلم شکست

ز جا احمدک جست و بند دلش

                   بدین بی خبر بانک ناگه گسست

بیا احمدک درس دیروز را بخوان

                        تا ببینم که سعدی چه گفت

ولی احمدک درس نا خوانده بود

                     به جز آنچه دیروز آنجا شنفت

عرق چون شتابان سرشک یتیم

                   خطوط خجالت برویش نگاشت

لباس پر از وصله و ژنده اش

                       بروی تن لاغرش لرزه داشت

زبانش به لکنت بیفتاد و گفت ،

                        بنی آدم اعضای یکدیگر اند

وجودش به یکباره فریاد کرد ،

                       که در آفرینش ز یک گوهرند

در اقلیم ما رنچ بر مردمان

                          زبان دلش گفت بی اختیار

چو عضوی بدرد آورد روزگار

                           دگر عضوها را نماند قرار

تو کز ، کز ، تو کز وای یادش نبود 

                 جهان پیش چشمش سیه پوش شد

سرش را به سنگینی از روی شرم

                       بپائین بیفکند و خاموش شد

ز اعماق مغزش بجز درد و رنج

                            نمی کرد پیدا کلام دگر

در آن عمر کوتاه او، خاطرش

                           نمی داد جز آن پیام دگر

ز چشم معلم شراری جهید

                               نماینده آتش خشم او

درونش پر از نفرت و کینه گشت

                      غضب میدرخشید درچشم او

چرا احمد کودن بی شعور ،

                          معلم بگفتا به لحن گران

نخواند ی چنین درس آسان ،

              بگو مگر چیست فرق تو با دیگران

عرق از جبین احمدک پاک کرد

                      خدایا چه میگوید آموزگار

نمی بیند آیا که دراین میان

                       بود فرق ما بین دار وندار

چه گوید ؟ بگوید حقایق بلند

          به شهری که از چشم خود بیم داشت

بگوید که فرق است ما بین او و آنکس

                    که بی حد زر و سیم داشت

به آهستگی احمد بی نوا

                  چنین زیر لب گفت با قلب چاک

که آنها بدامان مادر خوشند و من

                        بی وجودش نهم سر بخاک

به آنها جز از روی مهر و خوشی

                   نگفته کسی تا کنون یک سخن

ندارند کاری بجز خورد و خواب

                      به مال پدر تکیه دارند و من

من از روی اجبار و از ترس مرگ

                کشیدم از آن درس بگذشته دست

کنم با پدر پینه دوزی وکار

                 ببین دست پر پینه ام شاهد است

سخنهای او رامعلم برید

                 هنوز او سخنهای بسیار داشت

دلی از ستمکاری ظالمان نژند

                     و ستم دیده و زار داشت

معلم بکوبید پا بر زمین ،

               که این پیک قلب پر از کینه است

بمن چه که مادرزکف داده ای ؟

             بمن چه که دستت پر از پینه است

یکی پیش ناظم رود با شتاب

                   بهمراه خود یک فلک آورد

نماید پر از پینه پاهای او

                  ز چوبی که بهر کتک آورد

دل احمد آزرده و ریش گشت

                    چو او این سخن از معلم شنفت

ز چشمان او کور سوئی جهید

                   بیاد آمدش شعر سعدی و گفت

ببین ، یادم آمد دمی صبر کن

                     تامل ، خدا را ، تامل ، دمی

تو کز محنت دیگران بی غمی

                      نشاید که نامت نهند آدمی

مجنون که از پندخویشان می رنجد خود را در این ورطه تنها می بیند و اینجاست که با تمام وجود زاری میکند:

غزلي سراسر سوز و گداز را براي دل خويشتن مي گذارم باشد كه دوستان نيز بهره اي جويند:

ای ساربان آهسته ران، کارام جانم می رود
وان دل که با خود داشتم، با دلستانم می رود

من مانده ام مهجور از او، بیچاره و رنجور ازو
گویی که نیشی دور ازو، در استخوانم میرود

گفتم به نیرنگ و فسون، پنهان کنم ریش درون
پنهان نمی ماند که خون، بر آستانم می رود

محمل بدار ای ساروان، تندی مکن با کاروان
کز عشق آن سرو روان، گویی روانم می رود

او می رود دامن کشان، من زهر تنهایی چشان
دیگر مپرس از من نشان، کز دل نشانم می رود

برگشت یار سرکشم، بگذشت عیش ناخوشم
چون مجمری پر آتشم، کز سر دخانم می رود

با آنهمه بیداد او، وین عهد بی بنیاد او
در سینه دارم یاد او، یا بر زبانم می رود

باز آی و بر چشم نشین، ای دلستان نازنین
کاشوب و فریاد از زمین، بر آسمانم می رود

شب تا سحر می نغنوم، واندرز کس می نشنوم
وین ره نه قاصد می روم، کز کف عنانم می رود

گفتم بگریم تا ابل، چون خر فرماند در گل
وین نیز نتوانم که دل، با کاروانم می رود

صبر از وصال یار من، برگشتن از دلدار من
گرچه نباشد کار کم، هر کار از آنم می رود

در رفتن جان از بدن، گویند هر نوعی سخن
من خود به چشم خویشتن، دیدم که جانم می رود

سعدی فغان از دست ما، لایق نبودی ای بی وفا
طاقت نمی آرم جفا، کار از فغانم می رود